Anlaşmalı Boşanmanın Temel Şartları
Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmanın gerçekleşebilmesi için ilk ve en katı kural evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır. Bir yıllık süre resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır.
İkinci şart, eşlerin mahkemeye birlikte başvurmaları veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin tüm sonuçlarıyla kabul etmesidir. Bu ortak irade, anlaşmalı boşanma sürecinin temel taşıdır.
Eğer bir yıllık süre dolmamışsa taraflar ne kadar anlaşırlarsa anlaşsınlar anlaşmalı boşanma kararı verilemez; süreç şiddetli geçimsizlik gibi nedenlere dayalı çekişmeli boşanma olarak yürütülür.
Hakimin Bizzat Dinleme Zorunluluğu
Anlaşmalı boşanma protokolü tek başına boşanma sonucunu doğurmaz. Türk Medeni Kanunu uyarınca hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Hakimin buradaki amacı, tarafların boşanma iradelerini hiçbir baskı veya tehdit altında kalmadan, özgürce açıkladıklarına kanaat getirmektir. Taraflar avukatla temsil edilse dahi duruşmada bizzat bulunmak zorundadırlar.
Eşlerden birinin duruşmaya katılmaması halinde anlaşmalı boşanma davası sonuçlandırılamaz.
Boşanma Protokolünün Hazırlanması
Boşanma protokolü, eşler tarafından (genellikle avukatlarının desteğiyle) hazırlanan hukuki bağlayıcılığı olan bir sözleşmedir.
Protokolde yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, çocuğun velayeti, iştirak nafakası, çocukla kişisel ilişki günleri ve mal rejiminin tasfiyesi gibi konular hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde düzenlenmelidir.
Muğlak, yoruma açık veya birbiriyle çelişen maddeler daha sonra yeni uyuşmazlıklara neden olabileceğinden protokol hükümlerinin açık biçimde yazılması gerekir.
Çocuğun Üstün Yararının Korunması
Ortak çocuk bulunması halinde hakim, protokolde belirlenen velayet ve iştirak nafakası düzenlemelerine özel bir dikkat gösterir.
Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir. Anlaşmalı boşanma hükmünün kurulabilmesi için bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi gerekir.